Στο πλαίσιο της σύμπραξης Erasmus+ «Youth Seeds for a Just Transition» (YouTransition), πραγματοποιήθηκε μια σειρά εκδηλώσεων που αφορούσε στην τοπική κοινότητα, σε έξι χώρες-εταίρους — τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα και τη Γεωργία — μεταξύ Μαρτίου 2025 και Ιουνίου 2026.
Η πρωτοβουλία αυτή κινητοποίησε συνολικά 223 νέους που συμμετείχαν άμεσα, μετατρέποντας πολύπλοκες, «από πάνω προς τα κάτω» κοινωνικο-οικολογικές έννοιες σε διαλόγους με ρίζες στην τοπική κοινότητα, οι οποίοι επικεντρώθηκαν στην ευαλωτότητα της περιοχής, τη δημόσια δράση και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών.Ο πρωταρχικός στόχος του γενικού πλαισίου του YouTransition και των σχετικών εκδηλώσεων ήταν να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των αφηρημένων θεσμικών ορισμών της «Δίκαιης Μετάβασης» και των καθημερινών εμπειριών των νέων Ευρωπαίων.Σε όλο το εύρος του έργου, οι τοπικοί εταίροι απέρριψαν τις παραδοσιακές, υπερβολικά τεχνοκρατικές διαδικασίες που συχνά αποξενώνουν τους νέους ενδιαφερόμενους ή περιορίζουν τη συμμετοχή τους σε συμβολικές διαβουλεύσεις. Αντ’ αυτού, οι δράσεις αυτές εισήγαγαν μεθόδους μη τυπικής εκπαίδευσης και συνεργατική επίλυση προβλημάτων για την επίτευξη τριών αλληλένδετων συστημικών στόχων: την κατάργηση των διαχωρισμών μεταξύ περιβαλλοντικών και οικονομικών παραδειγμάτων, τη διασφάλιση χώρων για τη δημόσια επιχειρηματολογία και τη συλλογή δομημένων ποιοτικών απόψεων από τους νέους, οι οποίες θα τροφοδοτήσουν άμεσα τον επικείμενο από κοινού σχεδιασμό των κοινοτικών υπηρεσιών.
223νέοι που συμμετείχαν άμεσα
6χώρες-εταίροι
2025›2026από τον Μάρτιο έως τον Ιούνιο
Η τοπική εφαρμογή αυτών των αρχών αποκάλυψε μια εξαιρετική ποικιλία μορφών, καθεμία από τις οποίες ήταν ειδικά προσαρμοσμένη στην κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα των αντίστοιχων περιοχών.
ΓαλλίαΣτη Γαλλία, η «Ligue de l’enseignement Nouvelle-Aquitaine» συγκέντρωσε 25 εθελοντές κοινωνικής υπηρεσίας στον «Espace jeunes de Marmande» για μια εντατική ημερίδα με τίτλο «Νέοι αφοσιωμένοι σε μια δίκαιη μετάβαση: Δράσε εδώ, τώρα». Συνδυάζοντας έναν πολυεπίπεδο διάλογο με στοχευμένες δυναμικές εναλλαγής, τύπου «World Café», και ένα ειδικό εργαστήριο, τοπικού σκοπού, με τίτλο «Bouge ton territoire!», η γαλλική πρωτοβουλία έφερε τους νέους σε άμεση επαφή με τις δημόσιες υπηρεσίες του νομού, προκειμένου να χαρτογραφηθούν τα κενά στις τοπικές υποδομές, οι ελλείψεις στις δημόσιες συγκοινωνίες και τα συστημικά εμπόδια στη συμμετοχή στην περιοχή του Lot-et-Garonne.
Ιταλία · ΜιλάνοΠαράλληλα, οι Ιταλοί εταίροι πειραματίστηκαν με την αίσθηση της οικειοποίησης του δημόσιου χώρου και τον δημιουργικό σχεδιασμό. Το AnciLab πραγματοποίησε τη δράση του στο Centro Culturale Il Pertini στο Cinisello Balsamo (Μιλάνο), ενεργοποιώντας 29 νέους συμμετέχοντες σε συνεργασία με τοπικούς, δημόσιους και πολιτιστικούς φορείς.
Η εκδήλωση, με τίτλο «Σχεδίασε το μέλλον σου!», περιλάμβανε βιωματική, συμμετοχική αφήγηση από συνομήλικους σε ρόλο πρεσβευτών της κοινότητας και ανέθεσε στους συμμετέχοντες να χαρτογραφήσουν εφαρμόσιμες στρατηγικές επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης για ένα επικείμενο τοπικό καλοκαιρινό φεστιβάλ.
Ιταλία · ΛέτσεΠιο νότια, ο Δήμος του Λέτσε ένωσε τις δυνάμεις του με το Project School για να υλοποιήσει ένα διπλό πρόγραμμα ενεργοποίησης στην καρδιά της Απουλίας. Η πρώτη τους εκδήλωση στο Palazzo Carafa συγκέντρωσε και απασχόλησε 37 συμμετέχοντες με τη χρήση εργαλείων χαρτογράφησης σε πραγματικό χρόνο, όπως το Mentimeter, και διαδραστικών πινάκων ευθυγράμμισης, προτρέποντας τους συμμετέχοντες να αναλύσουν το τρέχον επίπεδο δημόσιας επιρροής τους σε σχέση με έναν πολυεπίπεδο δείκτη συμμετοχής. Ακολούθησε μια στρατηγική συνεδρία στην Osteria Gazza Ladra, όπου 17 νέοι πολίτες συμμετείχαν σε μια ζωντανή ηχογράφηση του διαδραστικού podcast «Founders alla Spina», συζητώντας για την πράσινη κοινωνική επιχειρηματικότητα με πρωτοπόρους από περιφερειακές πρωτοβουλίες αγροτικής αναδάσωσης και περιφερειακές πρωτοβουλίες αστικής τέχνης του δρόμου.
Στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη αναδείχθηκε μια βαθιά διαφορετική, αλλά εξίσου ζωτικής σημασίας, διατομεακή προσέγγιση, η οποία υπογράμμισε τις στενές συνδέσεις μεταξύ των διαρθρωτικών αλλαγών και της ευημερίας των νέων.
ΠολωνίαΣτο Γκλόγκοφ της Πολωνίας, ο Σύλλογος CHANCE διοργάνωσε ένα εργαστήριο με τίτλο «Νεολαία χωρίς φίλτρο». Με τη συμμετοχή 23 ατόμων και τοπικών δικτύων της κοινωνίας των πολιτών, η εκδήλωση στην Πολωνία έδωσε προτεραιότητα στην ψυχολογική ασφάλεια μέσω διαδραστικών ασκήσεων τοποθέτησης, όπως η δραστηριότητα «Cross The Line», και δομημένων σταθμών προκλήσεων. Οι συμμετέχοντες αποκωδικοποίησαν ενεργά τις αόρατες πιέσεις της εκπαιδευτικής εξάντλησης, των προκλήσεων ψυχικής υγείας και της έλλειψης συμμετοχής των νέων στη λήψη αποφάσεων, καταλήγοντας σε μια κατηγορηματική συλλογική δήλωση:
«Οι νέοι έχουν φωνή»
Αυτό το κεντρικό μήνυμα ενίσχυσε το πρότυπο ότι η συναισθηματική ευημερία, το αίσθημα του ανήκειν και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις για βιώσιμη πολιτειακή συμπεριφορά.ΓεωργίαΗ μεθοδολογία αυτή βρήκε βαθιά απήχηση στο Λαγκοδέκι της Γεωργίας, όπου ο Οργανισμός Νεολαίας LEPL συγκέντρωσε 23 νέους συμμετέχοντες και μέλη του τοπικού Συμβουλίου Νεολαίας στη Βιβλιοθήκη Πολυμέσων του Λαγκοδέκι. Συνδυάζοντας δυναμικές, μη τυπικές αναγνωριστικές δραστηριότητες με αξιολογήσεις αναγκών σε υποομάδες, η πρωτοβουλία στη Γεωργία χαρτογράφησε με επιτυχία διεθνείς διαύλους ευκαιριών και δίκτυα για τους νέους σε απομακρυσμένες επαρχιακές περιοχές.
ΕλλάδαΣτην Ελλάδα, ο οργανισμός Learning Seed αντιμετώπισε τη γεωγραφική και την επικοινωνιακή απόσταση μέσω μιας πολυεπίπεδης προσέγγισης με την ονομασία «RE-CITY: Η πόλη μας αλλιώς». Διοργανώνοντας δύο διαδοχικές εκδηλώσεις στο γραφείο τους στο Άργος για 20 νέους συμμετέχοντες με υψηλό βαθμό αλληλεπίδρασης, οι Έλληνες διοργανωτές συνδύασαν τον εντατικό διάλογο με ένα τρισδιάστατο εργαστήριο γλυπτικής με πηλό, επιτρέποντας στους συμμετέχοντες να εκφράσουν φυσικά τα οράματά τους για περιφερειακή αλλαγή, δημόσια χρηστικότητα και ελπίδα.
Για να ενισχύσουν τον αντίκτυπο του προγράμματος, η δράση συμπληρώθηκε από μια δραστηριότητα, επίσημου ύφους, στο ιστορικό κτίριο της πρώτης ελληνικής Βουλής στο Ναύπλιο, κοινοποιώντας την ευαισθητοποίηση για το έργο σε επιπλέον σαράντα τοπικούς φορείς.
ΠορτογαλίαΗ κορύφωση της κεντρικής ιδέας αυτής της συστημικής ενεργοποίησης πραγματοποιήθηκε στη Μπράγκα της Πορτογαλίας, όπου η Εθνική Ομοσπονδία Νεανικών Συλλόγων (FNAJ) διοργάνωσε το «Futures Under Construction Lab» στο συγκρότημα Espaço Vita. Επιδεικνύοντας μεγάλη θεσμική ευελιξία, η FNAJ επέλεξε να αναβάλει την αρχική της συνεδρία προκειμένου να επανασχεδιάσει πλήρως την επικοινωνιακή και οπτική της παρουσίαση, εξασφαλίζοντας ένα εξαιρετικά δυναμικό και φιλικό προς τους νέους πλαίσιο, το οποίο κατέληξε να συγκεντρώσει 21 ηγέτες συλλόγων και δημοτικούς φορείς που ασχολούνται με τη νεολαία. Για να εισαγάγουν τη συστημική σκέψη, οι συντονιστές σχεδίασαν μια δυναμική προσομοίωση που ονομάζεται «Άσκηση των Ανθρώπινων Τριγώνων», όπου κάθε συμμετέχων έπρεπε να επιλέξει δύο συναδέλφους, χωρίς να τους το εκφράσει με λόγια, και να διατηρεί ίση φυσική απόσταση από αυτούς ενώ περπατούσε. Καθώς κάθε άτομο ανταποκρινόταν σε αυτές τις νοητές μεταβλητές, μια προσαρμογή στον χώρο από ένα άτομο προκαλούσε αυτόματη αλυσιδωτή αντίδραση αναδιάταξης σε ολόκληρο το δωμάτιο. Αυτή η βιωματική εμπειρία απέδειξε στους νέους ότι οι κοινωνικές προκλήσεις δεν μπορούν να αναλυθούν μεμονωμένα. Στη συνέχεια, οι συμμετέχοντες χρησιμοποίησαν έναν συνεργατικό πίνακα για να χαρτογραφήσουν τον τρόπο με τον οποίο ο υπερ-ατομικισμός, η έλλειψη επαγγελματικών ευκαιριών, η χαμηλή οικονομική παραγωγικότητα και ο ψηφιακός αναλφαβητισμός ενισχύουν την κοινωνική κατάρρευση και την περιβαλλοντική υποβάθμιση.
Κατά την ανάλυση των μακροοικονομικών επιπτώσεων αυτών των δράσεων, προκύπτουν διάφορα διατομεακά συμπεράσματα.
Πρώτον, οι νέοι της Ευρώπης εντοπίζουν αλληλένδετη σχέση των θεμάτων οικολογικής μετάβασης, τονίζοντας ότι οι περιβαλλοντικές δράσεις δεν μπορούν να διαχωριστούν από την κοινωνική δικαιοσύνη, την περιφερειακή ισότητα και τη δημοκρατική ένταξη.Δεύτερον, ο ατομικισμός και η απόσταση από τους θεσμούς αναγνωρίζονται ως τα σημαντικότερα εμπόδια στη συλλογική δράση, γεγονός που τοποθετεί τις νεανικές ενώσεις και τους κοινοτικούς χώρους ως ζωτικούς κόμβους για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης του κοινού.Τέλος, οι μηχανισμοί αξιολόγησης σε όλες τις χώρες αποκάλυψαν έναν εξαιρετικό βαθμό ικανοποίησης· η ιταλική εκδήλωση στο Cinisello Balsamo κατέγραψε μέση βαθμολογία 4,71 στα 5, με το 88% των συμμετεχόντων να ζητούν μόνιμη ένταξη σε μελλοντικά δίκτυα, ενώ η δράση στη Γεωργία πέτυχε τέλεια βαθμολογία ποιότητας πέντε βαθμών.4,71/5μέση βαθμολογία στο Cinisello Balsamo
88%ζητούν μόνιμη ένταξη στα δίκτυα
5/5τέλεια βαθμολογία για τη δράση στη Γεωργία
Η ολοκλήρωση αυτών των κοινοτικών εκδηλώσεων «Grassroot» σηματοδοτεί το τέλος της πρώτης φάσης αξιολόγησης του Πακέτου Εργασίας 2. Η μετάδοση γνώσης σε τοπική εμβέλεια, οι ορισμοί που διαμορφώθηκαν από τους νέους και τα δίκτυα που βασίζονται στην εμπιστοσύνη και δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια αυτών των μηνών διοχετεύονται αυτόματα στις επόμενες φάσεις του κύκλου του έργου.Οι εταίροι βρίσκονται επί του παρόντος σε φάση μετάβασης από τον καθορισμό των προβλημάτων στη δημιουργία δομικών πρωτοτύπων μέσω περιφερειακών Hackathons και Εργαστηρίων, όπου οι συμμετέχοντες θα χρησιμοποιήσουν εργαλεία «Transition Design» για το σχεδιασμό καινοτόμων πλαισίων παροχής δημόσιων υπηρεσιών.Προκειμένου να εξασφαλιστεί μια μόνιμη κληρονομιά, αυτά τα τοπικά εργαλεία, οι στρατηγικές και οι μελέτες ανά περίπτωση συγκεντρώνονται συστηματικά σε εκπαιδευτικούς πόρους για την ψηφιακή πλατφόρμα AnciFAD, διασφαλίζοντας ότι οι σπόροι που σπάρθηκαν κατά τη διάρκεια αυτών των εργαστηρίων θα συνεχίσουν να ενδυναμώνουν τις οργανώσεις της νεολαίας και τους φορείς αλλαγής σε ολόκληρη την Ευρώπη για τα επόμενα χρόνια.
